Het Nederlandse coöperatieve bankenlandschap zag er jarenlang uit als Gallië circa 50 voor Christus. Heel Nederland was in handen van de Rabobank. Héél Nederland?
Nee, een kleine bank bleef moedig weerstand bieden tegen de reus uit Utrecht. Alle theorieën over schaalvoordelen ten spijt: Friesland Bank had een eigen positie in de Nederlandse retailmarkt en kwam af en toe venijnig uit de hoek.
Aan die zelfstandigheid komt nu een eind. De trotse Friezen hebben het hoofd in de schoot gelegd. Maandag werd bekend dat Rabobank Friesland Bank inlijft.
Het is niet direct een huwelijk uit liefde. Uit het persbericht waarmee de “fusie” werd aangekondigd, blijkt dat Friesland Bank het niet meer alleen redde. De Friezen zijn verfrissend – je zou kunnen zeggen Noorderlijk – eerlijk over de omstandigheden die tot de transactie noopten: “De diepte, aard en lengte van de huidige economische crisis raakt zowel Friesland Bank zelf als haar klanten.
Daarnaast houdt Friesland Bank, in verband met deze crisis, aanzienlijk meer (dure) liquiditeit aan dan in normale marktomstandigheden. Deze ontwikkelingen zetten de resultaten van Friesland Bank onder druk. Daarmee wordt het op relatief korte termijn realiseren van de vereiste versterking van het eigen vermogen een onzekere factor.”
Jort Kelder heeft Friesland Bank dus niet kunnen redden. Niet dat de reclamespots met de Randstedelijke dandy niet succesvol waren: vorige week berichtte de bank nog dat er elke maand zo’n 100 miljoen euro aan spaargeld binnenkomt. Maar met spaargeld alleen kom je er niet. Uiteindelijk is spaargeld gewoon een lening van de klant aan de bank en daar moet de bank eigen vermogen voor aanhouden. En dat lukte dus onvoldoende.
De nijpende situatie wordt geïllustreerd door het feit dat de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) de overname in een spoedbesluit goedkeurt. Normaal gesproken moet er een maand of langer op een besluit worden gewacht. ’In de huidige financiële markt is dat onwenselijk’, meldt de NMa.
Er zit weer beweging in het Nederlandse banklandschap. Dat kan betekenen dat er de komende tijd meer transacties volgen. Volgens Friesland Bank zijn er verschillende andere opties bekeken. Nu de keuze op Rabobank is gevallen hebben andere partijen mogelijk hun handen weer vrij.
ING leurt al een tijdje met haar verzelfstandigde WestlandUtrecht Bank, de Nederlandse staat wil op termijn natuurlijk weer van ABN Amro af en ook SNS Reaal danste vermoedelijk op de achtergrond een rondje mee op dit bal.
En dan is er nog het Bossche Van Lanschot Bankiers. De bank voor vermogende particulieren ziet nu één grootaandeelhouder wegvallen en krijgt er twee kleinere voor terug. Het belang van 23 procent dat Friesland Bank in Van Lanschot had, wordt verdeeld tussen de Rabobank en de Stichting Friesland Bank.
Daarmee komt er weer wat “fantasie” in het aandeel Van Lanschot, dat al jaren neerwaarts kachelt. Wat Rabobank gaat doen met de aandelen is nog onbekend, maar of ze nu een bod doet op heel Van Lanschot (Rabobank wil de eigen private bank fors laten groeien) of de zaak nog even in beraad houdt: er is weer beweging. Niet voor niets steeg het aandeel Van Lanschot gisteren met maar liefst 7%.
Meer columns van Jan Maarten Slagter