Ze komen met de regelmaat van het weerbericht maar slaan in als clusterbommen: de mededelingen van kredietbeoordelaars. Nu liggen zelfs Europese toplanden onder vuur. Wellicht dat beleidsbepalers dit ten goede kunnen keren. Ook na de eurotop.
Ze zal gevloekt hebben toen ze het nieuws hoorde.
De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft al eerder haar gal gespuugd over de in haar ogen hinderlijke rol van kredietbeoordelaars op ongelukkige momenten tijdens de eurocrisis.
Tot nu toe betrof het steeds een (dreigende) afwaardering van landen die wachtten op een redding van Europa.
Maar nu zijn zelfs de sterke landen als Duitsland, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk, Finland en Luxemburg aan de beurt.
De mededeling van kredietbeoordelaar Standard and Poor's (S&P) dat deze AAA-landen een ‘negatieve verwachting' krijgen betekent niet meer of minder dan dat de kans op een mogelijke afwaardering 50 procent is.
S&P noemt als reden voor de negatieve vooruitzichten "de mogelijke gevolgen ... van wat wij zien als een verslechtering van politieke, financiële en monetaire problemen met de Europese monetaire en economische unie".
Gevolgen
Het nieuws over een mogelijke afwaardering is een forse tegenslag. Het maakt het een stuk moeilijker voor eurolanden om het noodfonds als reddingsboei in te zetten bij eurolanden in problemen.
Dat fonds zou een groet rol spelen in de lappendeken aanreddingsacties voor de eurozone die later deze week bekend moet worden.
Kredietbeoordelaars in de hoofdrol
Het is de zoveelste keer dat kredietbeoordelaars dit jaar de hoofdrol opeisen. Een afwaardering van de Verenigde Staten door S&P joeg eerder dit jaar een schokgolf door de markten.
Uiteindelijk bleken beleggers zich niet te laten afschrikken. Zij bleven Amerikaans staatspapier inslaan, ook al omdat deugdelijke alternatieven steeds schaarser worden.
Daarna volgden afwaarderingen van Ierland, Spanje, Portugal, België, Griekenland en tientallen Europese banken, waaronder de rabobank.
Pijnlijk voor S&P was een bericht over de afwaardering van Frankrijk begin november. Het bleek een foutief bericht maar de markten hadden al gereageerd voordat S&P de fout bekend had gemaakt. Op de financiële markten gaat het immers niet alleen om wat er daadwerkelijk gebeurt maar ook wat er kan gebeuren.
Te gemakkelijk
De acties van kredietbeoordelaars is ook eurocommissaris Barnier een doorn in het oog. Hij lanceerde eerder plannen om de rating van een land in nood tijdelijk op te schorten (in geval van noodhulp). De Fransman haalde bakzeil bij zijn collega's in de Commissie.
En nu zal er opnieuw kritiek losbarsten op de rol van S&P en collega's Moody's en Fitch. Toegegeven, nog niet eerder deed een kredietbeoordelaar een waarschuwing voor zoveel landen tegelijk uitgaan.
Toch liggen makkelijke verwijten op de loer. Het is immers niet aan de kredietbeoordelaars te wijten dat hun analyses tegenwoordig inslaan als clusterbommen in plaats van voetzoekers.
Hopen op Belgisch wonder
Duidelijk is in ieder geval dat de aanpassingen van S&P de druk op Europese beleidsbepalers nog verder opvoert om met een beslissing te komen. En dat gaat verder dan de eurotop van 8 en 9 december, want de crisis zal nog lang oplossingen nodig hebben.
Gelukkig is er een recent voorbeeld waarbij dat heeft geholpen. Belgische politici hebben maandenlang lopen steggelen om een regering te vormen. Zonder resultaat.
Na een afwaardering van het land door S & P eind november bleek er ineens de wil om over de eigen schaduwen heen te stappen en een doorbraak te forceren.
Laat Europa het voorbeeld van de Belgen volgen. Al is het maar voor deze keer.
MEER OVER KREDIETBEOORDELAARS:
Topeconoom Paul de Grauwe "Tijd om afstand te nemen van kredietbeoordelaars" 20 september 2011
Obama aan de hand van de kredietbeoordelaars 17 juli 2011
De gevolgen van Amerika's downgrade in drie antwoorden 6 augustus 2011
De grote ratingbureaus mogen nu niet te kritisch zijn 6 juli 2011